Het kleinschalig bier brouwen als vrijetijdsbesteding zit meer dan ooit in de lift. Daarmee wordt opnieuw aangeknoopt bij de oeroude traditie om in de eigen drankbehoeften te voorzien.

Het thuisbrouwen van gerstenat behoorde tot de Vlaamse geplogenheden tot tussen de twee wereldoorlogen. Wellicht gebeurde het met zeer primitieve middelen en ging het meestal om tafelbier. Hierover is echter weinig of niets bewaard gebleven, tenzij wat vage herinneringen bij een bijna uitgestorven generatie. Volgens de enen gebeurde het alleen bij speciale gelegenheden, zoals een kermis, volgens anderen min of meer regelmatig. In Frans-Vlaanderen bleef het gebruik in zwang in de ‘Vlaamse’ gezinnen tot in de jaren vijftig. De huisvrouwen maakten tafelbier voor hun gezin.

Het brouwen als hobby zoals wij dat nu kennen, vindt zijn oorsprong in Engeland. Op 3 april 1963 zorgde de Britse minister van financiën Reginald Maudling (7 maart 1917 – 14 februari 1979), lid van de Conservatieve partij, voor de afschaffing van de belasting (5-shilling homebrewing license) op het thuisbrouwen die sinds 1880 bestond. Hij beriep zich hiervoor op een gelijkaardige regeling voor thuisgemaakte vruchtenwijn / cider. Maudling was in die tijd de meest populaire minister van het kabinet! Australië volgde het voorbeeld in 1972 en de VSA in 1978 (onder president Jimmy Carter).

Ook in Vlaanderen is er een duidelijk verband tussen het thuis maken van vruchtenwijn en bier en wel precies vanaf 1989. In dat jaar publiceerde ir. Jac. Lambrechts, toenmalig voorzitter van het Verbond van Amateur-Wijnmakers (VAW), zijn boek ‘Bieren zelf brouwen’. Daarmee zette hij een trend in gang om creatief te bezig zijn met huisgemaakt gerstenat die nog altijd zijn toppunt niet heeft bereikt. Zijn boek blijft het standaardwerk in het Nederlands taalgebied, maar voor veel amateur-brouwers is het al wat hoog gegrepen.

Daarom heb ik geprobeerd een handleiding samen te stellen, wetenschappelijk correct zonder te diep te graven en vooral praktisch gericht. Stap voor stap wordt in het eerste deel het brouwproces uitgelegd. In het gedeelte ‘Meten en berekenen’ vindt de amateur hoe hij het uiteindelijke resultaat beter in de hand kan houden. Voor de beginners is het misschien soms al wat moeilijk, maar gevorderde amateur-brouwers vinden er hopelijk een praktische houvast in.

Ik hoop dat deze handleiding voor allen die ze ter hand nemen, een nuttig hulpmiddel mag zijn om lekker bier te brouwen en zo nog meer te genieten van de boeiende hobby die brouwen is.

Louis Meulders

 

Met dank aan ing. Dirk Naudts, de ‘proef’-brouwerij, Lochristi, voor de vele toelichtingen, evenals aan ir. Jean-Luc Suys, apotheker Yves De Ridder en aan ir. Dimitri Staelens en prof. Freddy Delvaux, KU Leuven, voor het doornemen van het manuscript.