Dat Denderleeuwenaar Erwin Vanmol (51) van vele markten thuis is, kan als understatement wel tellen. De gewezen crossover-gitarist, beroepsmilitair, restaurator, interieurschilder en chocolatier schoolde zichzelf na een ernstig ongeval om tot cartoonist. In zijn vrije tijd begon hij zich toe te leggen op bierbrouwen. Heeft de man van twaalf stielen en dertien ongelukken eindelijk zijn ware roeping gevonden?

De huisvlijt van de gepassioneerde hobbyist resulteerde de voorbije jaren alvast in even inventieve als complexe bieren, waarbij hij doeltreffend experimenteerde met moerasspirea, bospaddenstoelen, heidebloemen, duizendblad en andere verrassende ingrediënten. Zowel zijn blend van Hefeweizen en lambiek als zijn interpretaties van Vlaams roodbruin en IPA, die alle drie inzake evenwicht, smaakvulling en diepgang de perfectie benaderden, deden het vermoeden rijzen dat we hier misschien wel te maken hebben met één van ’s lands meest geïnspireerde brouwers.

Historische figuur

Voorjaar 2016 hakte Erwin Vanmol, die tot nader order om den brode cartoons blijft tekenen, de knoop door. In Eizeringen, een landelijk gehucht van Lennik en bekend als de poort van het Pajottenland, begon hij zijn eigen proefbrouwerij: Vrijstaat Vanmol. Een crowdfunding-actie bracht meer dan het dubbele van het beoogde bedrag op en even later kwam Gronckel, zijn eerste bier, op de markt. In afwachting van een eigen professionele brouwinstallatie liet hij het maken in Brouwerij De Leite in Ruddervoorde.

Gronckel is blond en ongefilterd, werd duidelijk genereus gehopt en dankt een romig mondgevoel aan het gebruik van ongemoute haver. Hoppige aroma’s en een fruitige aanzet worden gevolgd door een veeleer droge, bittere finale, met een prikkelend accent van witte peper. “Een toegankelijk bier, dat vooral is bedoeld om op een zonnig terras van te genieten, kortom: een zomerse doordrinker”, oordeelt de tevreden brouwer zelf.

Overigens werd dit bier gebrouwen ter nagedachtenis van advocaat Frans-Jozef De Gronckel, die tweehonderd jaar geleden werd geboren en zichzelf onsterfelijk maakte door de streek tussen Zenne en Dender ‘Pajottenland’ te dopen. Payot is afgeleid van het Franse woord ‘pays’ en was in de 18de eeuw een Waalse benaming voor huurling bij de Oostenrijkse troepen. Later werd de betekenis verruimd tot streekgenoten bij het leger of streekgenoten in het algemeen. “Een historische figuur van de vergetelheid redden door er mijn eerste officiële brouwsel naar te vernoemen, leek me wel een goed plan”, grijnst Vanmol.

’s Lands jongste brouwer

In het wereldberoemde herkomstgebied van lambiek en geuze, ook weleens omschreven als ‘Toscane van het Noorden’, sloeg Gronckel gelijk in als een bom. Vanmol moest alle zeilen bijzetten om aan de almaar stijgende vraag te voldoen. Op de valreep van 2016 werden er nog twee Eizeringse bieren gelanceerd: Tripel Gronckel en Janimal.

Eerstgenoemd brouwsel dient zich met een derde meer hop, mout en alcohol aan als de winterse versie van het moederbier. De mistige goudblonde klepper van 9 % verleidt dankzij referenties aan hop en rijp fruit in de neus en verwent de smaakpapillen met subtiele impressies van peer, perzik en gebak. Een fris zuurtje en enige milde hopbitterheid zitten mooi verweven in het harmonieuze geheel. Onder andere geroosterd varkensvlees en oude gouda komen beslist in aanmerking voor een hartstochtelijke verhouding met dit vloeibare equivalent van comfort food.

Van het half dozijn bieren dat Vrijstaat Vanmol tot dusver produceerde, oogstte Janimal het meest mediabelangstelling. Zelfs vtm nieuws besteedde er uitvoerig aandacht aan. Niet in het minst omdat Vanmols hulpje, de destijds vijftienjarige Jan Panneels – ondertussen zeventien en medevennoot van Vrijstaat Vanmol -, zichzelf met dit hoppige bier van slechts 3,3 % tot jongste brouwer van het land opwierp. Aan het ontwikkelen van Janimal ging er opnieuw crowdfunding vooraf, waarbij er zelfs financiële steun uit Scandinavië en de VS kwam. Het recept van de zoon van Yves Panneels, Vanmols boezemvriend en mede-uitbater van het internationaal gerenommeerde biercafé In de Verzekering tegen de Grote Dorst op het Eizeringse kerkplein, getuigt alleszins van verbazend veel visie en oordeelkundigheid. Al kreeg het prille brouwtalent, dat zijn eerste geuze op zijn negende (!) stak, uiteraard wat hulp van zijn mentor.

Mede door het gebruik van zowel gerste-, tarwe- en havermout als de Amerikaanse hopsoorten cascade (weliswaar geteeld in Poperinge), citra, simcoe en mosaic én ondanks het lage alcoholgehalte barst dit blonde lichtgewicht van de smaak. De nadrukkelijke aroma’s van pompelmoes en dennenhars, waaraan liefhebbers van IPA’s in Californische stijl zo verslingerd zijn, werden voortreffelijk gedoseerd zodat dit bier wat frisheid en raffinement betreft omzeggens niets te wensen overlaat. Inmiddels is er vanuit het buitenland al behoorlijk wat interesse voor het brouwsel van Jan Panneels en Erwin Vanmol. Janimal wordt momenteel geëxporteerd naar Nederland, Noorwegen en Italië, en het lijkt slechts een kwestie van tijd te zijn voor het ook in de VS op de markt komt. Zoveel is zeker: een schitterende toekomst lacht dit bevlogen duo toe.

Kameleontisch bier

Om Vrijstaat Vanmol in eigen land nog wat meer wind de zeilen te geven, gaan Panneels en Vanmol in maart de boer op. In het kader van Tournée Janimal (een knipoog naar de Tournée Minérale in februari) strijken ze neer in groothandels en horecazaken over heel Vlaanderen. Een absolute aanrader is de ‘tap take-over’ op 16 maart in Beer Lovers Bar in Antwerpen, waarbij voor het eerst drie bieren van Vrijstaat Vanmol van de tap naar waarde zullen kunnen worden geschat.

Het startschot van dit lovenswaardige initiatief werd gegeven in restaurant Sir Kwinten in Lennik, op een boogscheut van de Pajotse microbrouwerij. Op de bierkaart van deze gastronomische tempel staan onder andere Gronckel en Janimal. We proefden enkele sterke staaltjes kookkunst van gewezen Eerste Kok van België Glenn Verhasselt, zoals ceviche van zeebaars met appel en selder, penne met snow krab, groene curry en koriander, skrei met gebrand ei, postelein en mousseline op basis van Janimal, ravioli met beuling, gebrande zilverui en groene appel.

Tot onze aangename verrassing ontpopte Janimal zich als een volwaardig passe-partoutbier, dat zich dankzij zijn milde bitterheid en buitengewone fraîcheur op welhaast kameleontische wijze aanpaste aan het smaakprofiel van gerecht waarbij het werd geserveerd. Geen wonder dat steeds meer restaurants in binnen- en buitenland deze session IPA, die niet werd nagehopt en daardoor merkelijk langer vers blijft dan andere bieren in deze categorie, op de kaart zetten. We kunnen nauwelijks wachten op de volgende creatie van Vrijstaat Vanmol: een kruising van quadrupel en New England IPA, met gevriesdroogde hop.

Toerdata: www.vrijstaat.be